Preferencyjny ZUS i ulga na start - ile płacisz przez pierwsze lata

Zakładasz firmę i boisz się wysokich składek ZUS? Dla nowych przedsiębiorców istnieją dwie preferencje: ulga na start (pierwsze 6 miesięcy bez składek społecznych) i preferencyjny ZUS (kolejne 2 lata z obniżonymi składkami). Razem oszczędzasz przez 2,5 roku.

W skrócie
- Ulga na start: pierwsze 6 miesięcy - zero składek społecznych (emerytalne, rentowe, wypadkowe). Płacisz tylko zdrowotną.
- Preferencyjny ZUS: kolejne 24 miesiące - składki od 30% minimalnego wynagrodzenia. Ok. 400-500 zł/mies. zamiast ok. 1 600 zł.
- Warunek: nie możesz wykonywać tej samej działalności co na etacie u dotychczasowego pracodawcy.
- Łączna oszczędność: kilkanaście tysięcy złotych przez 2,5 roku.
- Po zakończeniu preferencji: standardowy ZUS lub Mały ZUS Plus (przy dochodach do 120k/rok).

Ulga na start - pierwsze 6 miesięcy bez ZUS

Zerowe składki społeczne.

Ulga na start to zwolnienie z płacenia składek na ubezpieczenia społeczne przez pierwsze 6 miesięcy działalności. Wprowadzona w 2018 roku jako część Konstytucji Biznesu.

Co obejmuje ulga na start: zwolnienie ze składek emerytalnej, rentowej, chorobowej i wypadkowej. Nie obejmuje składki zdrowotnej - tę płacisz od pierwszego miesiąca.

Ile oszczędzasz na uldze na start: standardowe składki społeczne to ok. 1 600 zł/mies. Przez 6 miesięcy ulgi: ok. 9 600 zł oszczędności.

Kto może skorzystać: każda osoba otwierająca pierwszą działalność lub wracająca do działalności po co najmniej 60 miesiącach (5 lat) przerwy.

Warunek dotyczący byłego pracodawcy: w roku otwarcia firmy i w poprzednim roku nie możesz wykonywać działalności dla byłego pracodawcy z tytułu której miałeś umowę o pracę obejmującą te same czynności co twoja nowa firma. Upraszczając: nie możesz założyć firmy i od razu „przejść” na B2B do tego samego pracodawcy wykonując te same czynności.

Czy ulga na start to dobry pomysł: tak dla większości nowych firm. Jedyna wada: nie odkładasz na emeryturę przez 6 miesięcy. Ale przy niskich przychodach na starcie - to rozsądna decyzja. Możesz dobrowolnie opłacać składki chorobowe (na urlop chorobowy) nawet w czasie ulgi na start.

Jak zgłosić ulgę na start

Nie ma specjalnego formularza.

Ulga na start jest automatyczna - nie składasz żadnego wniosku. Przy rejestracji w ZUS wpisujesz odpowiedni kod tytułu ubezpieczenia.

Kod tytułu ubezpieczenia: 05 40 lub 05 42 (zależnie od tego czy płacisz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe).

Jak to zrobić: przy rejestracji CEIDG zaznaczasz chęć skorzystania z ulgi na start. CEIDG przekazuje informację do ZUS. ZUS rejestruje cię z właściwym kodem.

Termin: obowiązuje od dnia rejestracji działalności. Ulgę na start liczysz od pierwszego dnia miesiąca, w którym otworzyłeś działalność (jeśli otwierasz w połowie miesiąca - ten miesiąc wlicza się jako pełny w sensie 6-miesięcznego okresu ulgi).

Preferencyjny ZUS - kolejne 2 lata

Niższe składki od 30% minimalnego.

Po zakończeniu ulgi na start (lub od razu jeśli z niej nie korzystałeś) - przechodzisz na preferencyjny ZUS.

Podstawa wymiaru: 30% minimalnego wynagrodzenia brutto. W 2024 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4 242 zł (od stycznia). 30% z 4 242 zł = 1 272,60 zł.

Składki od podstawy preferencyjnej 1 272,60 zł (2024, orientacyjne): emerytalna (19,52%): ok. 248 zł. Rentowa (8%): ok. 102 zł. Chorobowa (2,45%): ok. 31 zł (dobrowolna). Wypadkowa (ok. 1,67%): ok. 21 zł. Łącznie składki społeczne: ok. 400-450 zł. Plus składka zdrowotna oddzielnie.

Vs standardowy ZUS (podstawa ok. 4 694 zł): składki społeczne ok. 1 600 zł. Różnica: ok. 1 150-1 200 zł miesięcznie oszczędności.

Przez 24 miesiące preferencyjnego ZUS: łączna oszczędność ok. 27 600 zł (24 x 1 150 zł).

Łączna oszczędność na uldze na start + preferencyjnym ZUS: ok. 9 600 + 27 600 = ok. 37 200 zł przez 2,5 roku. To znaczące wsparcie dla nowej firmy.

Czas trwania i co po preferencjach

Kalendarz dla nowej firmy.

Miesiące 1-6: ulga na start. Zero składek społecznych. Tylko składka zdrowotna.

Miesiące 7-30: preferencyjny ZUS. Składki od 30% minimalnego (ok. 400-450 zł/mies.) + składka zdrowotna.

Od miesiąca 31: standardowy ZUS (ok. 1 600 zł/mies.) lub Mały ZUS Plus (jeśli dochód do 120k rocznie).

Kiedy preferencyjny ZUS się kończy: upływa 24 miesiące kalendarzowe. Miesiąc otwarcia firmy wlicza się jako pełny miesiąc. Przykład: firma otwarta w marcu 2022, ulga na start do sierpnia 2022, preferencyjny ZUS od września 2022 do sierpnia 2024, standardowy ZUS od września 2024.

Łączenie z innymi ulgami

Co można połączyć, a co nie.

Ulga na start + preferencyjny ZUS + wybrany sposób opodatkowania: to trzy niezależne decyzje. Możesz być na uldze na start i jednocześnie wybrać ryczałt, skalę lub liniowy jako formę opodatkowania. Preferencje ZUS dotyczą składek ZUS - nie podatku.

Ulga na start a etat: jeśli jesteś na etacie z pełnym wynagrodzeniem - pracodawca opłaca składki ZUS z etatu. Z działalności płacisz tylko składkę zdrowotną (zbieg tytułów ubezpieczeń). Ulga na start jest wtedy mniej istotna bo i tak nie płaciłbyś składek ZUS z działalności.

Ulga na start nie dotyczy: karty podatkowej (zlikwidowanej dla nowych od 2022). Artystów i twórców. Wspólników spółek (osobowych).

Składka chorobowa na uldze na start - czy warto

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.

Na uldze na start możesz opłacać dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Kosztuje ok. 31 zł miesięcznie.

Co daje ubezpieczenie chorobowe: prawo do zasiłku chorobowego gdy zachorujesz. Prawo do zasiłku macierzyńskiego przy urodzeniu dziecka. Wysokość zasiłku: ok. 80% podstawy wymiaru (przy chorobowym) lub 100% (przy macierzyńskim).

Kiedy warto je opłacać: masz zamiar w najbliższym czasie zajść w ciążę lub planujesz urlop ojcowski. Masz chronicze problemy zdrowotne i ryzyko długiej choroby. Kosztuje 31 zł miesięcznie - to bardzo mało za poczucie bezpieczeństwa.

Kiedy można pominąć: masz etat z ubezpieczeniem chorobowym i działalność to tylko dodatkowe źródło dochodu. Twoje ryzyko choroby jest niskie i masz oszczędności na wypadek.

Ważne: warunek do zasiłku chorobowego - musisz opłacać składkę chorobową nieprzerwanie przez 90 dni. Przerwa w opłacaniu resetuje ten okres. Jeśli opuścisz jeden miesiąc - zaczynasz liczyć 90 dni od nowa.

Co zmieni się od 2025 roku w składkach ZUS

Aktualne zmiany.

Przepisy o składkach ZUS zmieniają się co roku - warto wiedzieć co jest na horyzoncie.

Minimalne wynagrodzenie rośnie co rok: ponieważ preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus bazują na procentach minimalnego wynagrodzenia - rosnące minimalne wynagrodzenie automatycznie podnosi te składki. Sprawdzaj aktualne kwoty na początku roku.

Reforma składki zdrowotnej: od 2025 roku planowane są zmiany w składce zdrowotnej dla przedsiębiorców - m.in. powrót do częściowej możliwości odliczenia składki. Śledź aktualności na podatki.gov.pl lub u swojego księgowego.

Czego NIE robić

Błędy przy uldze na start i preferencyjnym ZUS.

Zapomnieć o warunkoach dotyczących byłego pracodawcy: jeśli przez rok przed otwarciem firmy pracowałeś na etacie i masz zamiar robić to samo na B2B dla tego samego pracodawcy - ulga na start może być zakwestionowana przez ZUS. Sprawdź czy twoja sytuacja spełnia warunki.

Nie liczyć miesięcy: ulga na start to 6 miesięcy kalendarzowych, preferencyjny ZUS to 24. Warto prowadzić własny kalendarz żeby wiedzieć kiedy zmieniać kod w ZUS i ile będą wynosiły składki.

Nie zmieniać kodu w ZUS po zakończeniu ulgi: po zakończeniu każdego okresu musisz wyrejestrować się z obecnego kodu i zarejestrować z nowym. Zrobisz to przez CEIDG lub bezpośrednio w ZUS (ZUS ZWUA + ZUS ZUA). Nie następuje to automatycznie.

Rezygnować z dobrowolnego chorobowego na uldze na start: możesz opłacać dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nawet w czasie ulgi na start. Kosztuje ok. 31 zł/mies. Daje ci prawo do zasiłku chorobowego. Warto rozważyć.

Powiązane artykuły

Najczęstsze pytania

Czy muszę korzystać z ulgi na start czy mogę od razu przejść na pełny ZUS?

Ulga na start jest dobrowolna - możesz z niej zrezygnować i od razu płacić pełne składki. Powód: wyższe składki = więcej odkładasz na emeryturę i masz wyższy zasiłek chorobowy. Dla większości nowych firm ekonomicznie sensowne jest korzystanie z ulgi.

Czy na uldze na start mogę zachorować i dostać zasiłek?

Nie z automatu - ale możesz dobrowolnie opłacać składkę chorobową nawet w czasie ulgi na start. Wtedy po 90 dniach opłacania tej składki nabywasz prawo do zasiłku chorobowego. Koszt: ok. 31 zł miesięcznie. Warto jeśli istnieje ryzyko choroby lub planujesz urlop macierzyński.

Co jeśli zamknę i ponownie otworzę firmę w ciągu 5 lat?

Wznowienie działalności w ciągu 60 miesięcy od poprzedniego zakończenia nie daje prawa do nowej ulgi na start. Ulga jest jednorazowa w okresie 5-letnim. Możesz wrócić do preferencyjnego ZUS jeśli przerwa była krótsza niż 24 miesiące od zakończenia poprzedniego preferencyjnego ZUS - sprawdź przepisy.

Jaka jest różnica między składką chorobową dobrowolną a obowiązkową?

Na etacie ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe - pracodawca opłaca. W działalności - jest dobrowolne. Możesz je opłacać lub nie. Bez chorobowego - nie masz zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego z ZUS. Przy działalności jednoosobowej warto je opłacać - kosztuje kilkadziesiąt złotych miesięcznie a daje ważne prawa.

Czy można korzystać z ulgi na start przy drugim otwieraniu firmy?

Jeśli zamknąłeś poprzednią firmę ponad 60 miesięcy (5 lat) temu - możesz ponownie skorzystać z ulgi na start. Jeśli mniej niż 60 miesięcy - nie. ZUS liczy od daty wyrejestrowania poprzedniej działalności do daty rejestracji nowej.

Jak obliczyć ile łącznie zapłacę ZUS w pierwszych 3 latach firmy?

Faza 1 (6 mies. ulga na start): tylko składka zdrowotna ok. 461 zł x 6 = ok. 2 766 zł. Faza 2 (24 mies. preferencyjny ZUS): ok. 850-900 zł/mies. x 24 = ok. 20 400-21 600 zł. Razem pierwsze 2,5 roku: ok. 23 000-24 000 zł składek. Po przejściu na standardowy ZUS: ok. 2 100-2 500 zł/mies. x 12 = ok. 25 000-30 000 zł rocznie. Różnica między preferencyjnym a standardowym ZUS przez 2,5 roku: ok. 37 000 zł oszczędności.