Skala podatkowa czy podatek liniowy - co wybrać dla firmy?

Skala podatkowa i podatek liniowy to dwie formy opodatkowania dochodu. Obie obliczają podatek od dochodu (przychód minus koszty). Różnica jest w stawce i dostępnych ulgach. Która opcja pozwoli ci zapłacić mniej?

W skrócie
- Skala: 12% do 120 000 zł dochodu, 32% powyżej. Plus kwota wolna 30 000 zł (oszczędność 3 600 zł).
- Liniowy: 19% od całego dochodu. Brak kwoty wolnej. Brak możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem.
- Liniowy opłaca się przy dochodzie powyżej ok. 120-150 000 zł rocznie.
- Skala lepsza przy dochodzie do 100 000 zł i przy rodzinie (ulga prorodzinna, wspólne rozliczenie).
- Zmiana możliwa raz w roku - do 20 lutego (lub do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie).

Skala podatkowa - jak to działa

Dwie stawki i kwota wolna od podatku.

Skala podatkowa (inaczej: zasady ogólne) to „domyślna” forma opodatkowania dla przedsiębiorców.

Stawki: 12% od dochodu do 120 000 zł rocznie. 32% od dochodu powyżej 120 000 zł rocznie. Kwota wolna od podatku: 30 000 zł. To znaczy że pierwsze 30 000 zł dochodu jest nieopodatkowane.

Jak to wygląda w praktyce: dochód 100 000 zł. Podatek = (100 000 - 30 000) x 12% = 8 400 zł. Efektywna stawka: 8,4%.

Dochód 200 000 zł. Podatek = (120 000 - 30 000) x 12% + (200 000 - 120 000) x 32% = 10 800 + 25 600 = 36 400 zł. Efektywna stawka: 18,2%.

Co możesz odliczyć na skali: ulga prorodzinna (kwota zależna od liczby dzieci). Ulga rehabilitacyjna. Ulga termomodernizacyjna. Odliczenia darowizn. Wspólne rozliczenie z małżonkiem (przy dużej różnicy dochodów to bardzo opłacalne).

Podatek liniowy - jak to działa

Jedna stawka, brak ulg.

Podatek liniowy (PIT-36L) to prosta forma: 19% od całego dochodu, niezależnie od jego wysokości.

Stawka stała: 19% zawsze. Niezależnie czy zarabiasz 50 000 zł czy 500 000 zł rocznie.

Brak kwoty wolnej od podatku: 0 zł dochodu jest wolne. Płacisz podatek od pierwszej złotówki dochodu.

Co możesz odliczyć: możliwości są ograniczone. Możesz odliczyć część składek ZUS. Możesz odliczyć stratę z lat poprzednich. Nie możesz: ulga prorodzinna, ulga rehabilitacyjna, wspólne rozliczenie z małżonkiem, ulga na dzieci.

Jak to wygląda w praktyce: dochód 100 000 zł. Podatek = 100 000 x 19% = 19 000 zł. Efektywna stawka: 19%.

Dochód 200 000 zł. Podatek = 200 000 x 19% = 38 000 zł. Efektywna stawka: 19%.

Kiedy podatek liniowy jest opłacalny

Punkt graniczny to ok. 120 000 zł dochodu.

Poniżej 120 000 zł dochodu: skala jest niemal zawsze lepsza. Masz kwotę wolną 30 000 zł. Stawka 12% jest niższa niż 19%.

Powyżej 120 000 zł dochodu: zaczyna się szara strefa. Na skali masz 32% od nadwyżki. Na liniowym masz 19% od wszystkiego. Im wyższy dochód powyżej 120 000 zł - tym bardziej liniowy wygrywa.

Przykład graniczny: dochód 160 000 zł.
- Skala: 10 800 (do 120k, po kwocie wolnej) + 12 800 (32% x 40k) = 23 600 zł.
- Liniowy: 160 000 x 19% = 30 400 zł.
Tu wygrywa skala (o 6 800 zł) mimo progu 32%.

Przykład przy 250 000 zł dochodu:
- Skala: 10 800 + 41 600 (32% x 130k) = 52 400 zł.
- Liniowy: 250 000 x 19% = 47 500 zł.
Tu liniowy wygrywa (o 4 900 zł).

Dokładny próg zależy od twoich ulg i odliczeń. Im więcej ulg masz na skali - tym wyższy próg opłacalności liniowego.

Ulgi podatkowe a wybór formy

Jaka forma pozwala więcej odliczyć.

Ulga prorodzinna (na dzieci): dostępna tylko na skali. Kwoty: 1 500 zł na pierwsze i drugie dziecko, 2 000 zł na trzecie, 2 700 zł na czwarte i każde kolejne. Przy trojce dzieci to ok. 5 500 zł ulgi rocznie. Tylko skala.

Wspólne rozliczenie z małżonkiem: dostępne tylko na skali. Jeśli małżonek zarabia mało lub nic - łączycie dochody i dzielicie na dwa. Każde „pół” jest opodatkowane niżej. Oszczędność może sięgnąć kilkunastu tysięcy złotych rocznie przy dużej różnicy dochodów.

Ulga rehabilitacyjna: dostępna tylko na skali. Dla osób z niepełnosprawnością lub opiekujących się niepełnosprawnymi.

Ulga termomodernizacyjna: dostępna tylko na skali. Odliczenie kosztów ocieplenia domu, wymiany okien, kolektory słoneczne.

Wniosek: jeśli korzystasz z ulg - skala jest zazwyczaj lepsza nawet przy wyższych dochodach. Policz z uwzględnieniem swoich ulg zanim zdecydujesz.

Składka zdrowotna na skali i liniowym

Różnica od 2022 roku.

Od 2022 roku składka zdrowotna zmieniła się znacząco i jest inne na każdej formie.

Na skali podatkowej: 9% dochodu. Im niższy dochód - tym niższa składka. Minimalna składka 314 zł miesięcznie.

Na podatku liniowym: 4,9% dochodu. Niższa niż na skali! Minimalna składka 314 zł miesięcznie.

Składki zdrowotnej nie można odliczyć od podatku na żadnej formie.

Co to zmienia: przy wysokich dochodach podatek liniowy ma dodatkową zaletę - niższą składkę zdrowotną (4,9% vs 9%). To kolejny argument na korzyść liniowego przy dochodach powyżej 150 000 zł rocznie.

Przykład: dochód 200 000 zł rocznie. Na skali składka zdrowotna: 18 000 zł rocznie. Na liniowym: 9 800 zł rocznie. Różnica 8 200 zł - to też dodatkowa oszczędność przy liniowym.

Porównanie dla różnych poziomów dochodu

Kiedy skala wygrywa, kiedy liniowy.

Poniżej zestawienie przy różnych poziomach dochodu (po odliczeniu kosztów) bez uwzględnienia ulg podatkowych.

Dochód 50 000 zł rocznie:

Skala: (50 000 - 30 000 kwota wolna) x 12% = 2 400 zł. Efektywna stawka: 4,8%.

Liniowy: 50 000 x 19% = 9 500 zł. Efektywna stawka: 19%.

Skala wygrywa o 7 100 zł.

Dochód 100 000 zł rocznie:

Skala: (100 000 - 30 000) x 12% = 8 400 zł.

Liniowy: 100 000 x 19% = 19 000 zł.

Skala wygrywa o 10 600 zł.

Dochód 150 000 zł rocznie:

Skala: 10 800 + (30 000 x 32%) = 10 800 + 9 600 = 20 400 zł.

Liniowy: 150 000 x 19% = 28 500 zł.

Skala nadal wygrywa o 8 100 zł.

Dochód 200 000 zł rocznie:

Skala: 10 800 + (80 000 x 32%) = 10 800 + 25 600 = 36 400 zł.

Liniowy: 200 000 x 19% = 38 000 zł.

Skala wygrywa minimalnie - o 1 600 zł.

Dochód 300 000 zł rocznie:

Skala: 10 800 + (180 000 x 32%) = 10 800 + 57 600 = 68 400 zł.

Liniowy: 300 000 x 19% = 57 000 zł.

Liniowy wygrywa o 11 400 zł.

Wniosek: próg opłacalności podatku liniowego (bez ulg) to ok. 200 000-220 000 zł dochodu rocznie. Powyżej tego progu liniowy jest tańszy. Przy ulgach (prorodzinna, wspólne rozliczenie) - próg jest wyższy.

Składka zdrowotna a wybór formy - pełne zestawienie

Nie zapominaj o składce zdrowotnej.

Od 2022 roku składka zdrowotna różni się między formami i ma duże znaczenie dla kalkulacji.

Na skali podatkowej: 9% dochodu miesięcznego. Minimum 314 zł miesięcznie.

Na podatku liniowym: 4,9% dochodu miesięcznego. Minimum 314 zł miesięcznie.

Różnica: przy dochodzie 200 000 zł rocznie - skala = 18 000 zł składki. Liniowy = 9 800 zł składki. Oszczędność 8 200 zł na liniowym - to dodatkowy argument za liniowym przy wysokich dochodach. Pamiętaj o tym przy kalkulacji - samo porównanie podatku to za mało.

Czego NIE robić

Błędy przy wyborze między skalą a liniowym.

Decydować tylko na podstawie stawki podatku: pamiętaj o składce zdrowotnej, ulgach i kwocie wolnej. Łączne obciążenie podatkowe jest ważniejsze niż sama stawka PIT.

Zapomnieć o wspólnym rozliczeniu z małżonkiem: jeśli masz małżonka który dużo mniej zarabia lub nie zarabia - wspólne rozliczenie na skali może zaoszczędzić tysiące złotych. Na liniowym tego nie masz.

Ignorować ulgi na dzieci: rodzic z trójką dzieci, przy dochodzie 150 000 zł, może mieć realne oszczędności 5 500 zł+ rocznie tylko z ulgi prorodzinnej. Na liniowym - zero.

Myśleć że liniowy jest zawsze dla „bogatych”: przy dochodzie 130 000-150 000 zł skala i liniowy mogą być podobne. Przelicz dokładnie - nie zakładaj z góry.

Nie uwzględniać planowanych zmian: jeśli w przyszłym roku planujesz duże inwestycje (zmniejszające dochód), lub rozejście z małżonkiem, lub urodzenie dziecka - to zmienia kalkulację. Myśl o tym przy wyborze formy na kolejny rok.

Powiązane artykuły

Najczęstsze pytania

Czy można w trakcie roku zmienić z podatku liniowego na skalę?

Nie - w trakcie roku nie można zmieniać formy opodatkowania jeśli już osiągnąłeś przychód. Możesz zmienić na kolejny rok. Termin zmiany: do 20 lutego lub do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu.

Co się stanie jeśli nie złożę oświadczenia o wyborze podatku liniowego?

Domyślna forma to skala podatkowa (zasady ogólne). Jeśli nie zgłosiłeś wyboru podatku liniowego w terminie - automatycznie rozliczasz się na skali. To dobra wiadomość: skala jest często lepsza przy niskich i średnich dochodach.

Podatek liniowy a ryczałt - co wybrać dla IT?

Trzy opcje dla programisty: ryczałt 12%, skala lub liniowy. Ryczałt 12% jest prosty i opłacalny przy niskich kosztach (płacisz od przychodu). Liniowy 19% przy wysokich przychodach i kosztach (np. sprzęt, podwykonawcy). Skala przy przychodach do 120-150k i przy rodzinie. Warto policzyć wszystkie trzy opcje dla swojej konkretnej sytuacji.

Czy mogę odliczyć samochód od podatku na liniowym?

Tak - koszty używania samochodu służbowego (amortyzacja, paliwo, naprawy) możesz odliczyć jako koszty uzyskania przychodu na podatku liniowym tak samo jak na skali. Odliczenie zmniejsza dochód a więc i podatek.

Skala czy liniowy dla nowej firmy?

Dla nowej firmy z niepewnymi przychodami - skala jest bezpieczniejsza. Jeśli zarobisz mało (poniżej 30 000 zł) - nie zapłacisz podatku (kwota wolna). Na liniowym zapłacisz 19% od pierwszej złotówki. Gdy firma stabilnie zarabia powyżej 150 000 zł dochodu - warto rozważyć przejście na liniowy.

Czy podatek liniowy wymaga prowadzenia księgowości?

Zarówno skala jak i liniowy wymagają prowadzenia KPiR (Księga Przychodów i Rozchodów) lub pełnej księgowości. Nie ma różnicy pod tym względem. Ryczałt jest prostszy bo nie wymaga dokumentowania kosztów. Ale jeśli chcesz odliczać koszty - musisz prowadzić KPiR na obu formach.