Łupież pstry - co to jest, objawy i jak leczyć skutecznie

Łupież pstry (tinea versicolor, pityriasis versicolor) to choroba skóry która nie ma nic wspólnego z łupieżem głowy. Mylące jest tylko słowo „łupież” w nazwie. To infekcja grzybicza skóry ciała powodująca charakterystyczne odbarwione lub przebarwione plamy. Poniżej co to jest, jak wygląda i jak leczyć.

W skrócie
- Łupież pstry to grzybica skóry ciała - NIE głowy.
- Powoduje jasne lub ciemne plamy na skórze, szczególnie na tułowiu.
- Przyczyna: grzyb Malassezia (ten sam rodzaj co przy łupieżu głowy) ale inny gatunek.
- Leczenie: szampon z ketokonazolem lub siarczkiem selenu na skórę ciała.

Co to jest łupież pstry

Definicja i podstawy.

Łupież pstry to powierzchowna infekcja grzybicza skóry. Nie jest poważna, nie jest zaraźliwa dla innych i nie powoduje trwałych zmian skóry jeśli jest leczona.

Kto jest odpowiedzialny: grzyb Malassezia furfur (lub inne gatunki Malassezia). To ten sam rodzaj co grzyb odpowiedzialny za łupież głowy ale inny gatunek.

Gdzie się pojawia: tułów (plecy, klatka piersiowa, ramiona). Szyja. Rzadziej twarz. Prawie nigdy na kończynach dolnych.

Dlaczego „pstry”: bo zmiany skóry mają różne kolory - od jasnych (odbarwień) do ciemnych (hiperpigmentacji). U osób z ciemną karnacją: plamy często jaśniejsze. U osób z jasną karnacją: plamy często ciemniejsze lub różowawe.

Jak częsty: łupież pstry dotyka ok. 2-8% populacji. Częstszy w tropikach i w klimacie ciepłym i wilgotnym.

Objawy łupieżu pstrego

Co widać na skórze.

Łupież pstry ma charakterystyczny wygląd który pozwala go rozpoznać.

Plamy odbarwione (hypopigmentacja): jasne, mleczne lub białawe plamy na skórze. Często widoczne po opaleniu - skóra wokół opali się a plamy pozostają jasne. To klasyczna prezentacja łupieżu pstrego.

Plamy ciemniejsze (hyperpigmentacja): różowe, brązowe lub czerwonawe plamy. Szczególnie widoczne u osób z jasną karnacją. Mogą być brunatne lub łososiowe w odcieniu.

Delikatne łuszczenie: cienka, delikatna warstwa łusek na powierzchni plam. Łuski są subtelne - nie tak wyraźne jak przy łupieżu głowy.

Brak lub minimalny świąd: łupież pstry zazwyczaj nie powoduje silnego świądu. To odróżnia go od innych chorób skóry.

Kształt: plamy okrągłe lub owalne. Mogą się łączyć tworząc większe obszary.

Przyczyny łupieżu pstrego

Dlaczego się pojawia.

Grzyb Malassezia jest normalnym składnikiem mikroflory skóry. Przy pewnych warunkach namnaża się nadmiernie.

Czynniki sprzyjające: ciepło i wilgoć (stąd częstość w tropikach). Pocenie się - pot odżywia grzyba. Tłusta skóra. Hormonalne zmiany (nastolatki, ciąża). Osłabiona odporność. Stosowanie olejów na skórę.

Grzyb i przebarwienia: Malassezia produkuje kwasy tłuszczowe które hamują produkcję melaniny w skórze. Efekt: skóra traci zdolność opalania się w miejscach infekcji. Stąd jasne plamy.

Nawroty: łupież pstry często nawraca po leczeniu szczególnie w ciepłych miesiącach. To nie znaczy że leczenie nie zadziałało - grzyb wraca gdy warunki mu sprzyjają.

Jak rozpoznać łupież pstry - diagnostyka

Rozpoznanie.

W większości przypadków doświadczony dermatolog rozpozna łupież pstry wzrokowo.

Lampą Wooda: lampa UV wyświetla infekcję grzybiczą na skórze jako charakterystyczną żółto-zieloną fluorescencję. Prosta i niedroga metoda diagnostyczna w gabinecie dermatologicznym.

Badanie mikroskopowe: zeskrobina ze skóry pod mikroskopem pokazuje charakterystyczne strzępki i przetrwalniki Malassezia (obraz „spaghetti and meatballs”).

Wykluczenie innych chorób: łupież pstry można mylić z bielactwem, łuszczycą łagodną, dermatozą różową, odbarwieniami po oparzeniach. Dermatolog wykluczy inne przyczyny jeśli jest wątpliwość.

Leczenie łupieżu pstrego

Co stosować.

Łupież pstry leczy się preparatami przeciwgrzybiczymi stosowanymi miejscowo.

Szampon z ketokonazolem na skórę: tak - szampon, ale stosowany na skórę ciała a nie tylko na głowę. Nanies na dotknięte obszary. Zostaw 5-10 minut (czasem 24 godziny na noc - „maseczka”). Spłucz. Stosuj codziennie przez 2-3 tygodnie.

Szampon z siarczkiem selenu: Selsun 2,5% - nakładany na skórę ciała. Zostaw 10-15 minut. Stosuj co kilka dni przez 4-6 tygodni.

Krem z ketokonazolem (na receptę): wygodniejszy do stosowania miejscowego. Raz dziennie przez 2-4 tygodnie. Dermatolog może przepisać mocniejsze stężenie (2%).

Tabletki flukonazol (na receptę): przy rozległym lub nawracającym łupieżu. Dermatolog przepisze flukonazol 300-400 mg jednorazowo lub kilkakrotnie. Szybciej działa przy rozległych zmianach.

Kiedy skóra wróci do normy

Oczekiwania.

Leczenie niszczy grzyba ale plamy mogą zostać na jakiś czas.

Po leczeniu: grzyb jest zniszczony - skóra przestaje być zainfekowana. Ale przebarwienia (jasne plamy) mogą się utrzymywać przez tygodnie lub miesiące po leczeniu.

Dlaczego plamy zostają: melanocyty (komórki barwnikowe) muszą się odbudować. To trwa - zazwyczaj 1-3 miesiące po wyleczeniu. W słonecznym klimacie: odbudowa szybsza bo UV stymuluje melanocyty.

Kiedy opalanie pomaga: umiarkowane opalanie po wyleczeniu może przyspieszyć wyrównanie koloru skóry. Ale: zbyt intensywne UV może nasilać infekcję jeśli jest jeszcze aktywna.

Test wyleczenia: brak nowych plam + brak łuszczenia po 3-4 tygodniach leczenia = wyleczony. Pozostałe przebarwienia to efekt kosmetyczny, nie aktywna infekcja.

Profilaktyka nawrotów

Jak zapobiegać.

Łupież pstry często nawraca szczególnie latem.

Profilaktyka szamponem: ketokonazol lub siarczek selenu 1 raz w miesiącu (szczególnie przed sezonem letnim i w jego trakcie). Stosuj na tułów jako profilaktykę.

Unikanie czynników nasilających: nie nakładaj olejów na skórę w ciepłych miesiącach (karma dla Malassezia). Przewiewne ubrania - mniej pocenia. Regularne mycie po ćwiczeniach.

Przy nawrotach: szybka reakcja - od razu wróć do ketokonazolu lub siarczku selenu. Nie czekaj aż zmiany się rozszerzą.

Suplementy pomocne przy lupiezu pstrym

Wsparcie od wewnatrz.

Choc lupiez pstry leczy sie glownie miejscowo, suplementy moga wspomagac odpornosc skory.

Selen: selen to mineral o dzialaniu przeciwgrzybiczym. Uczestniczy w tworzeniu glutationu - silnego antyoksydanta skory. Zrodla: orzechy brazylijskie (bogato!), mieso, ryby. Suplementacja: 55-200 mcg dziennie.

Cynk: dzialanie przeciwgrzybicze i wsparcie ukladu odpornosciowego. Zrodla: pestki dyni, mieso, orzechy, fasola. Suplementacja: 15-25 mg cynku elementarnego dziennie.

Witamina D: badania wskazuja na zwiazek niedoboru witaminy D z podatnoscia na infekcje skory. Szczegolnie wazna zima. Suplementacja: 2000-4000 IU dziennie.

Probiotyki: regulacja ukladu odpornosciowego skory przez os jelita-skora. Jogurt, kefir, kiszonki. Suplementy Lactobacillus i Bifidobacterium.

Kiedy suplementy pomagaja najbardziej: przy nawracajacym lupiezu pstrym (ponad 2 nawroty rocznie). Jako wsparcie dla leczenia, nie jako zastapienie szamponu leczniczego. Przy niedoborach mineralow i witamin potwierdzonych badaniami.

Lupiez pstry a inne choroby skory

Diagnostyka roznicowa.

Lupiez pstry mozna mylic z kilkoma innymi chorobami skory - szczegolnie jesli nie bylo diagnozy lekarskiej.

Bielactwo (vitiligo): bielactwo to utrata melanocytow - choroba autoimmunologiczna. Plamy sa calkowicie biale, ostro odgraniczone, nie luszcza sie. Lupiez pstry: plamy sa jasnsze ale nie calkowicie biale, delikatnie luszcza sie. Roznica kluczowa: lupiez pstry leczy sie i ustepuje. Bielactwo jest trwale.

Liszaj rozowy (pityriasis rosea): rozowy lub lazurowy, owalny, luszczacy sie wyrys na tulosiu. Czesto poprzedzony „plytka zwiastunowa”. Ustepuje samoistnie po 6-8 tygodniach. Nie wymaga leczenia.

Wyprysk łojotokowy (seborrhoeic dermatitis na tulosiu): mozliwe podobienstwo. Czerwone plamy z tlusty mi luskami. Zwykle w okolicach gruczołow łojowych (klatka, plecy). Wymaga diagnostyki dermatologa.

Jak nie bladzic: dermatolog widzi lupiez pstry „od reki” lub z lampa Wooda. Samoleczenie bez diagnozy moze prowadzic do leczenia zlego problemu przez miesiac. Jesli masz watpliwosc - najpierw diagnoza.

Lupiez pstry a lato i opalanie

Sezonowość.

Lupiez pstry czesto nasila sie latem i jest czestszy w cieplym, wilgotnym klimacie.

Dlaczego latem: cieplo i wilgoc to idealne warunki dla Malassezia. Pocenie sie dostarcza wilgoci i sklnikow odzywczych dla grzyba. Olejki do opalania i produkty kosmetyczne na baze oleju moga nasilac infekcje.

Opalanie a jasne plamy: po leczeniu lupiez pstrego, jasne plamy (hypopigmentacja) staja sie bardzo widoczne latem. Skora wokol plam opali sie a plamy pozostana jasne bo melanocyty nie funkcjonuja normalnie. To ciezki problem estetyczny dla wielu osob.

Czy opalanie pomaga: umiarkowane opalanie po wyleczeniu moze stymulowac melanocyty do odbudowy pigmentu. Ale nie stosuj UV jesli lupiez jest jeszcze aktywny - moze nasilac infekcje.

Profilaktyka letnia: w czerwcu zacznij profilaktyczne stosowanie szamponu z ketokonazolem na tors (1 raz w tygodniu). Unikaj olejow i tlusty produktow na skore w lato. Myj sie regularnie po korzystaniu z basenu i morza.

Czego NIE robić przy łupieżu pstrym

Błędy.

Myśleć że plamy po leczeniu to nawrót: jasne plamy po wyleczeniu to ślad po infekcji, nie aktywna choroba. Nie panikuj - skóra potrzebuje czasu żeby wyrównać kolor.

Stosować szampon od razu tylko raz: łupież pstry wymaga regularnego stosowania przez kilka tygodni, nie jednorazowej aplikacji.

Nakładać olejów na skórę w trakcie leczenia: oleje odżywiają Malassezia. Unikaj olejów na skórę do czasu wyleczenia.

Stosować kortykosterydy: mają działanie immunosupresyjne które może nasilać infekcję grzybiczą. Na łupież pstry bez antygrzybiczego.

Lekceważyć nawroty przez długi czas: nieleczony łupież pstry może się rozszerzać i dawać coraz większe zmiany.

Powiązane artykuły

Najczęstsze pytania

Czy łupież pstry jest zaraźliwy?

Nie - podobnie jak łupież głowy, łupież pstry nie przenosi się z osoby na osobę. Malassezia jest normalnym składnikiem mikroflory skóry u prawie wszystkich ludzi. Plamy pojawiają się gdy grzyb namnaża się nadmiernie u podatnej osoby.

Czy jasne plamy po leczeniu znikną?

Tak - ale potrzebują czasu. 1-3 miesiące po wyleczeniu. Opalanie (umiarkowane) może przyspieszyć wyrównanie. Cierpliwość jest kluczowa - plamy to ślad kosmetyczny po infekcji, nie aktywna choroba.

Czy łupież pstry nawraca?

Tak, często. Szczególnie w ciepłych miesiącach. Profilaktyka szamponem 1 raz w miesiącu przez lato znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu. Przy każdym nawrocie: szybka reakcja i 2-3 tygodnie leczenia.

Czy można leczyć łupież pstry bez wizyty u dermatologa?

Łagodne przypadki: tak. Szampon z ketokonazolem lub siarczkiem selenu na skórę, stosowany regularnie przez 3-4 tygodnie. Jeśli brak efektu po 4-6 tygodniach, rozległe zmiany lub nawracający łupież: dermatolog przepisze mocniejsze leki lub tabletki.

Czy łupież pstry ma związek z łupieżem głowy?

Pośredni. Obie choroby wywołuje grzyb z rodzaju Malassezia ale inne gatunki. Nie są tym samym schorzeniem i nie „przechodzą” jedna w drugą. Ale mogą współwystępować u jednej osoby.

Jak szybko działa leczenie łupieżu pstrego?

Grzyb jest eliminowany po 2-4 tygodniach regularnego leczenia. Widoczna poprawa (zmniejszenie łuszczenia) po 1-2 tygodniach. Przebarwienia (jasne lub ciemne plamy) ustępują wolniej - 1-3 miesiące po wyleczeniu.