Pomidory wysokie (indeterminate) rosną do 1,5-2,5 metra i bez podpory złamią się pod własnym ciężarem. Podwiązywanie to nie tylko estetyka - to ochrona łodyg przed złamaniem, poprawa cyrkulacji powietrza i wygoda przy zbiorach. Dobrze podwiązany pomidor rośnie prosto, owoce dojrzewają równomiernie i masz łatwy dostęp do każdej gałęzi.
W skrócie
- Pomidory indeterminate (wysokie) wymagają podpory - rosną przez cały sezon i bez niej się przewrócą.
- Odmiany determinate (krzaczaste) na ogół nie wymagają podwiązywania.
- Materiały: sznurek jutowy, tasiemki, klipsy ogrodnicze - unikaj drutu i twardych materiałów.
- Tyczki: bambus, metalowe pręty, drewniane żerdzie - minimum 1,5-2 m wysokości.
- Pętle przy łodydze muszą być luźne - roślina rośnie i potrzebuje przestrzeni.
Które pomidory wymagają podwiązywania
Rozpoznanie odmiany decyduje o metodzie.
Nie wszystkie pomidory trzeba podwiązywać. Kluczowy jest podział na indeterminate i determinate.
Odmiany indeterminate (nieograniczone): rosną cały sezon bez zatrzymania, osiągają 1,5-2,5 m lub więcej. To większość popularnych odmian - malinowe, koktajlowe cherry, bawole serce. Wymagają stabilnej podpory od wczesnego etapu - najlepiej wbij tyczkę przy sadzeniu, żeby nie uszkodzić korzeni później.
Odmiany determinate (krzaczaste): kończą wzrost same, osiągają 30-80 cm. Zazwyczaj nie wymagają podwiązywania - rosną jak krzak. Wyjątek: ciężkie odmiany z dużymi owocami mogą potrzebować podparcia głównej gałęzi.
Semi-determinate: rosną wyżej niż krzaczaste, ale krócej niż indeterminate. Lekkie podwiązanie może pomóc, szczególnie przy ciężkich owocach.
Jak sprawdzić odmianę: etykieta nasion lub rozsady powinna podawać „indeterminate” lub „determinate”. W Polsce „wysokie” lub „niskie/krzaczaste” to często spotykane opisy.
Materiały do podwiązywania
Co działa, a czego unikać.
Wybór materiału do podwiązywania ma większe znaczenie niż się wydaje. Nieodpowiedni materiał może przeciąć łodygę lub blokować wzrost.
Sznurek jutowy: klasyczny wybór ogrodników. Miękki, naturalny, biologicznie degradowalny. Nie tnie w łodygę. Dostępny wszędzie. Ideały do pomidorów - wiąż luźne ósemki (8), gdzie jedna pętla na łodydze jest luźna, a druga przy tyczce.
Tasiemki do roślin: specjalne tasiemki z plastiku lub gumy, dostępne w sklepach ogrodniczych. Szerokie, miękkie, bez krawędzi. Wygodne i wielorazowe.
Klipsy ogrodnicze: małe plastikowe klipsy zapinane bezpośrednio na tyczce i łodydze. Szybkie w zakładaniu i zdejmowaniu. Dobre do regularnego podwiązywania w tunelu lub szklarni.
Siatka do pomidorów: siatka rozciągnięta poziomo między słupkami. Rośliny rosną przez oczka siatki, która podtrzymuje je naturalnie. Popularna w tunelach przy dużej liczbie roślin.
Czego unikać: drut, sznurek nylonowy z twardymi krawędziami, zaciski elektryczne. Twarde materiały przecinają łodygę przy naprężeniu lub wietrze. Łodyga pomidora rośnie, a zbyt ciasne podwiązanie może ją udusić.
Tyczki i podpory
Jaką tyczkę wybrać.
Tyczka to pierwsza linia obrony. Musi być dość wysoka, dość mocna i stabilnie osadzona.
Bambusowe tyczki: lekkie, niedrogie, dostępne powszechnie. Długości od 50 cm do 2,5 m - kupuj co najmniej 1,8-2 m dla odmian wysokich. Bambus jest stosunkowo trwały, ale po kilku sezonach może pękać. Wbijaj 20-30 cm w ziemię przy roślinie.
Metalowe pręty (stal ocynkowana): droższe od bambusa, ale wieloletnie. Nie rdzewieją (ocynk), nie pękają, wytrzymują ciężar dużych roślin z owocami. Dobry wybór do szklarni lub tunelu.
Drewniane żerdzie i kołki: trwałe przy dobrej jakości drewna (akacja, lipa). Wymaga impregnacji jeśli mają kontakt z ziemią.
Konstrukcje z poziomkami: dwie tyczki z poprzeczkami - roślina może być podwiązywana na różnych wysokościach w miarę wzrostu. Popularne w szklarniach.
Sznurkowy system w tunelu: od sufitu tunelu zwisa sznurek, do którego podwijana jest łodyga pomidora wraz z wzrostem. Sznurek zawiązany przy podstawie rośliny, drugi koniec na haku przy górnej belce. Gdy roślina rośnie, sznurek jest nawijany na specjalny hak. Bardzo popularne w produkcji profesjonalnej i u hobbystów z tunelami.
Technika podwiązywania - jak to zrobić prawidłowo
Krok po kroku.
Prawidłowe podwiązanie jest luźne przy łodydze, mocne przy tyczce.
Pętla ósemkowa: najprostsza i najlepsza technika. Wzdłuż łodygi i tyczki zrób ósemkę sznurkiem - jedna pętla obejmuje łodygę (luźno), druga tyczkę (mocno). Przy naprężeniu sznurek ciągnie tyczkę, nie łodygę.
Odległość pętli od siebie: nowe pętle zakładaj co 15-20 cm wzrostu. Przy szybko rosnących roślinach w lecie może to oznaczać nowe wiązanie co tydzień.
Jak luźna ma być pętla: pętla na łodydze powinna być na tyle luźna, żeby dało się wsunąć palec między sznurek a łodygę. Zbyt ciasna - przetnie tkanki przy naprężeniu. Zbyt luźna - łodyga będzie się ruszać i uderzy o tyczkę.
Gdzie podwiązywać: nad gronami owocowymi - ciężar owoców będzie podtrzymany przez łodygę, a łodyga przez sznurek powyżej. Jeśli podwiążesz poniżej grona, ciężar owoców będzie ciągnął w dół, nie podtrzymywany przez podwiązanie.
Pierwsza pętla: zakładaj jak najwcześniej - przy rosnącym krzewie 20-30 cm wysokości. Wczesne podwiązanie kieruje wzrost prosto i zapobiega krzywiznom.
Konstrukcja podpór dla grupy roślin
Od tyczek do pergoli.
Przy kilku roślinach warto pomyśleć o systemie, nie pojedynczych tyczkach.
Siatka na słupkach: dwa lub więcej słupków (metalowych lub drewnianych) z siatką ogrodniczą rozciągniętą między nimi. Rośliny rosną wzdłuż siatki, podwiązywane do niej sznurkiem. Prosta i estetyczna konstrukcja dla kilku-kilkunastu roślin.
Pergola pomidorowa: solidna drewniana lub metalowa ramka, do której mocowane są sznurki lub siatka. Popularne rozwiązanie w ogrodach uprawiających większe ilości pomidorów. Rośliny tworzą „ścianę” owoców.
Sznurki przy nieruchomych elementach: jeśli pomidory rosną przy ogrodzeniu, ścianie lub w pobliżu stałej konstrukcji, można rozciągnąć sznurki poziomo i podwiązywać do nich. Ważne: napinaj sznurki raz w tygodniu bo rośliny się do nich dociskają.
Drewniane kratki: klasyczna pergola z krzyżujących się elementów. Estetyczna i praktyczna. Pomidory naturalne wspinają się przez kratkę.
Podwiązywanie w różnych etapach sezonu
Co robić od maja do września.
Podwiązywanie to czynność przez cały sezon, nie jednorazowa praca. W każdym etapie priorytety są trochę inne.
Maj-czerwiec (sadzenie i wczesny wzrost): Wbij tyczki przy sadzeniu lub zaraz po. Pierwsza pętla przy roślinie 20-30 cm. Sprawdzaj co tydzień czy roślina nie zaczyna się przechylać. Wilczki dopiero zaczynają rosnąć - nie ma dużo do podwiązywania.
Lipiec (intensywny wzrost i kwitnienie): Pomidory rosną najszybciej - nawet 5-10 cm tygodniowo. Podwiązuj co 5-7 dni. Kwiaty zawiązują się w gronach - ich ciężar będzie rósł. Sprawdź czy tyczki są stabilne, bo z każdym tygodniem roślina jest cięższa.
Sierpień (owocowanie, pełen ciężar): Owoce dojrzewające ważą coraz więcej. To najczęstszy moment gdy tyczki padają, szczególnie po deszczu lub wietrze. Sprawdzaj codziennie lub co dwa dni. Ewentualnie dodaj drugą tyczkę lub poprzeczkę.
Sierpień-wrzesień (topping i finalizacja): Po toppingu (usunięciu wierzchołka) roślina przestaje rosnąć. Możesz zmniejszyć częstotliwość sprawdzania. Skoncentruj się na stabilności przy dojrzewających ciężkich owocach.
Jak usunąć podpory po sezonie
Czyszczenie i przechowywanie.
Po sezonie podpory należy usunąć i przygotować do kolejnego roku. Prawidłowe przechowywanie przedłuża żywotność tyczek.
Bambusowe tyczki: wyciągnij ostrożnie z ziemi, usuń pozostałości roślinne. Dezynfekcja przed następnym sezonem (roztwór wybielacza lub ogrzewanie) zapobiega przenoszeniu patogenów. Przechowuj w suchym miejscu pionowo lub poziomo. Bambus jest stosunkowo kruchy - unikaj uderzania lub zginania.
Metalowe pręty: trwałe, łatwe w czyszczeniu. Po sezonie wytrzyj z ziemi i rdzy. Przechowuj sucho. Mogą służyć przez wiele lat.
Sznurki i tasiemki: sznurek jutowy biodegradowalny można zostawić w kompoście lub wyrzucić. Plastikowe tasiemki zbierz i możesz użyć ponownie po sprawdzeniu czy nie są popękane lub osłabione.
Rozbieranie siatek i pergoli: siatki ogrodnicze zbierz i sprawdź pod kątem uszkodzeń przed złożeniem. Drewniane elementy pergoli sprawdź pod kątem gnicia - uszkodzone wymień. Metalowe czyść z rdzy i konserwuj.
Czego NIE robić przy podwiązywaniu
Błędy które kosztują rośliny.
Nie wiąż zbyt ciasno przy łodydze. Łodyga rośnie przez cały sezon. Ciasne wiązanie założone w czerwcu może wyciąć w łodygę do sierpnia. Zawsze pozostaw margines.
Nie używaj twardych materiałów. Drut, plastik z ostrymi krawędziami, zbyt cienki sznurek - tną łodygę przy naprężeniu wiatrem.
Nie wbijaj tyczki przy dorosłej roślinie. Korzenie pomidorów rozchodzą się szeroko i głęboko. Wbicie tyczki przy dużej roślinie może uszkodzić korzenie. Wbijaj tyczki przy sadzeniu lub zaraz po.
Nie podwiązuj jednym punktem na samym dole. Jedna pętla przy ziemi to za mało - przy wietrze roślina kołysze się jak wahadło. Podwiązuj co 15-20 cm wzrostu.
Nie ignoruj tyczki która się przechyla. Ciężar roślin i owoców jest ogromny w lipcu-sierpniu. Sprawdzaj stabilność tyczek co tydzień. Nachylona tyczka może paść w burzy.
Powiązane artykuły
- Co sadzić obok pomidorów - rośliny towarzyszące i rośliny do unikania
- Kiedy siać pomidory na rozsadę - termin siewu w zależności od metody uprawy
- Kiedy siać pomidory w domu - termin siewu i warunki kiełkowania
- Uprawa pomidorów - krok po kroku, terminy i pielęgnacja
Najczęstsze pytania
Kiedy zacząć podwiązywać pomidory?
Jak najwcześniej - najlepiej przy sadzeniu lub gdy roślina osiągnie 20-30 cm. Wczesne podwiązanie kieruje wzrost prosto. Tyczkę wbij przy sadzeniu, żeby nie uszkodzić korzeni później.
Czym podwiązywać pomidory żeby nie uszkodzić łodygi?
Miękki sznurek jutowy lub ogrodnicze tasiemki gumowe. Wiąż pętle ósemkowe - ciasno przy tyczce, luźno przy łodydze. Unikaj cienkiego sznurka nylonowego i drutu - przecinają łodygę przy naprężeniu.
Czy niskie odmiany pomidorów trzeba podwiązywać?
Odmiany determinate (krzaczaste, niskie) zazwyczaj nie wymagają podwiązywania - rosną jak zwarte krzewy. Wyjątek to odmiany z bardzo dużymi owocami, gdzie ciężar może łamać gałęzie. Jedno wsparcie dla głównej łodygi wtedy wystarczy.
Jak wysoka powinna być tyczka do pomidorów?
Dla odmian wysokich (indeterminate) co najmniej 1,8-2 m nad ziemią, plus 20-30 cm wbite w ziemię. Łącznie tyczka 2,2-2,5 m. Odmiany w szklarni mogą rosnąć wyżej - tam sznurek od sufitu jest lepszym rozwiązaniem niż krótka tyczka.
Co zamiast tyczki do pomidorów?
Sznurek zawieszony od sufitu tunelu lub szklarni - bardzo popularne rozwiązanie. Metalowe klatki do pomidorów (cage) dostępne w sklepach ogrodniczych - roślina rośnie wewnątrz klatki bez podwiązywania. Siatka ogrodnicza napięta między słupkami. Przy ścianie lub ogrodzeniu - poziome sznurki lub druciana siatka.
Ile razy w sezonie trzeba podwiązywać pomidory?
Co 7-10 dni przy odmianach wysokich (indeterminate) w szczycie sezonu. W lipcu rośliny rosną najszybciej - 5-10 cm tygodniowo - więc podwiązuj co 5-7 dni. Sierpień to miesiąc największego ciężaru owoców, sprawdzaj stabilność tyczek co kilka dni. Odmiany niskie (determinate) podwiązuj rzadziej lub wcale - wystarczy 1-2 podpory przy sadzeniu.