Pelargonia rabatowa i bluszczolistna - różnice, pielęgnacja i zastosowanie

Dwa typy pelargonii dominują na polskich balkonach: rabatowa i bluszczolistna (kaskadowa). Wyglądają inaczej, rosną inaczej i mają nieco inne wymagania. Znajomość różnic pomaga wybrać właściwy typ i lepiej dbać o rośliny.

W skrócie
- Pelargonia rabatowa (Pelargonium x hortorum): pionowy wzrost, puszysty krzew, najbujniejsze kwitnienie.
- Pelargonia bluszczolistna (Pelargonium peltatum): zwisające pędy, idealna do koszy wiszących i wysokich skrzynek.
- Rabatowe - więcej słońca i przycinania. Bluszczolistne - bardziej tolerancyjne na półcień.
- Obie kwitną od maja do października i zimują podobnie.

Pelargonia rabatowa - podstawowa charakterystyka

Najpopularniejszy typ pelargonii.

Pelargonia rabatowa (Pelargonium x hortorum) to zdecydowanie najpopularniejszy typ pelargonii balkonowej w Polsce. Jej nazwa pochodzi od tradycyjnego stosowania na rabatach kwiatowych.

Wzrost: pionowy, krzewiasty. Roślina osiąga 30-50 cm wysokości. Gałązki rosną prosto w górę i na boki, tworząc zwarty krzew.

Kwiaty: średnie (3-5 cm średnicy), jednolite, półpełne lub pełne. Bujne skupiska kwiatostanów przez cały sezon. Kolory: czerwień, różne odcienie różu, biel, łosoś, bicolory. Kwitnienie: maj-październik, praktycznie bez przerwy.

Liście: okrągłe, aksamitne, często z ciemniejszą strefą (pierścień) wokół centrum liścia. Charakterystyczny lekki aromat.

Zastosowanie: donice, skrzynki balkonowe, urny, ogrody. Wszechstronna.

Pelargonia bluszczolistna - charakterystyka

Odmiana zwisająca.

Pelargonia bluszczolistna (Pelargonium peltatum) ma odmieniony charakter wzrostu i wygląd liści.

Wzrost: zwisające, pnące pędy do 60-100 cm długości. Roślina nie rośnie pionowo - pędy zwisają w dół lub piną po podłożu.

Kwiaty: podobne barwy co rabatowe ale często nieco mniejsze i delikatniejsze. Też kwitną od maja do października.

Liście: gładkie, błyszczące, podobne do liści bluszczu - stąd nazwa. Bardziej wodoodporne niż liście rabatowych (bluszczolistne lepiej znoszą deszcz).

Zastosowanie: koszyki wiszące, wysokie skrzynki z których pędy zwisają, urny na nóżce, murki, ogrodzenia (jako pnące).

Główne różnice między rabatową a bluszczolistną

Porównanie obok siebie.

Różnice które wpływają na wybór i pielęgnację.

Wzrost: rabatowa - pionowy krzew (30-50 cm wysoki). Bluszczolistna - zwisające pędy (60-100 cm długie).

Liście: rabatowe - aksamitne, matowe, z pierścieniem. Bluszczolistne - gładkie, błyszczące.

Wymagania świetlne: rabatowe chcą pełnego słońca (min. 4-6 godzin). Bluszczolistne są bardziej tolerancyjne na półcień (3-4 godziny wystarczają dla umiarkowanego kwitnienia).

Podatność na deszcz i wiatr: bluszczolistne lepiej znoszą deszcz dzięki wodoodpornym liściom. W ulewny deszcz - rabatowe mogą mieć uszkodzone kwiaty.

Wrażliwość na przelanie: bluszczolistne są nieco bardziej wrażliwe na przelanie niż rabatowe.

Formowanie: rabatowe często wymagają szczypania wierzchołków dla bujniejszej formy. Bluszczolistne rosną naturalnie zwisające - mniej ingerencji.

Podlewanie - różnica między odmianami

Nieco inne wymagania.

Oba typy wymagają dobrze przepuszczalnej gleby i drenażu - ale są różnice.

Rabatowe: podlewaj gdy gleba jest sucha 2-3 cm w dół. W gorących dniach - co 2-3 dni. Rośliny dosyć odporne na krótką suszę.

Bluszczolistne: podlewaj gdy gleba jest sucha do 3-4 cm. Bardziej wrażliwe na przelanie - ważne by między podlewaniami gleba nieco przysychała. Koszyki wiszące z bluszczolistnymi wysychają szybciej niż donice rabatowych na balkonie.

Wspólna zasada: zawsze sprawdź glebę przed podlewaniem. Nigdy nie podlewaj „z planu” bez sprawdzenia.

Nawożenie - dla obu odmian podobne

Wspólne wymagania nawożeniowe.

Oba typy pelargonii mają podobne wymagania nawożeniowe.

Jaki nawóz: z niskim azotem (N) i wysokim fosforem (P) i potasem (K). Nawóz do pelargonii lub kwiatów balkonowych (etykieta „do kwiatów balkonowych”).

Częstotliwość: co 7-10 dni nawozem płynnym w sezonie (maj-wrzesień).

Bluszczolistne w koszach: częste podlewanie wypłukuje składniki szybciej niż w stacjonarnych donicach. Nawóź bluszczolistne w koszach co 7 dni (nie 10).

Przerwa zimowa: dla obu - bez nawożenia od października do marca.

Przycinanie i formowanie - różnice

Rabatowe wymagają więcej pracy.

Przycinanie rabatowych: szczypanie wierzchołków (pinching) gdy pędy są młode - stymuluje rozgałęzienie i więcej kwiatostanów. Regularne wiosenne i letnie przycinanie. Usuwanie przekwitłych kwiatostanów przez cały sezon.

Przycinanie bluszczolistnych: mniej intensywne. Bluszczolistne rosną naturalnie rozgałęziając się i zwisając - szczypanie nie jest konieczne. Usuwanie przekwitłych kwiatostanów też ważne dla kwitnienia. Skracanie zbyt długich pędów możliwe gdy wychodzi poza dozwolony obszar.

Wspólne: wiosenne przycięcie po zimowaniu (o 1/3 do 1/2) dla obu. Jesienne przycięcie przed zimowaniem dla obu.

Zimowanie - analogiczne dla obu

Te same zasady.

Zimowanie rabatowych i bluszczolistnych jest niemal identyczne.

Termin: przed pierwszymi przymrozkami (wrzesień-październik). Sprawdzaj prognozy gdy nocna temperatura zaczyna spadać poniżej 5 stopni C.

Warunki: chłodne (5-12 stopni C) i jasne. Obie odmiany potrzebują dostępu do światła w zimie.

Podlewanie zimowe: raz na 3-4 tygodnie, bardzo skromnie.

Przycięcie przed zimowaniem: wskazane dla obu - skraca objętość i ułatwia zimowanie.

Różnica: bluszczolistne mają długie pędy - przy zimowaniu mogą być logistycznie trudniejsze (zajmują więcej miejsca). Niektórzy ogrodnicy są bardziej skłonni pobrać sadzonki z bluszczolistnych i zimować tylko małe sadzonki zamiast dużych roślin.

Zastosowanie w kompozycjach balkonowych

Co i gdzie sadzić.

Wskazówki praktyczne dla różnych typów balkonów.

Skrzynka na balustradzie południowej: rabatowe jako główna roślina, opcjonalnie bluszczolistne lub surfinie jako zwisające.

Koszyk wiszący: bluszczolistne jako główna odmiana. Dopełnienie: lobelia, surfinia, kocanki (Helichrysum).

Skrzynka na balkonie wschodnim lub zachodnim: bluszczolistne lepiej zniesie nieco mniej słońca. Rabatowe też będą kwitły ale skromniej.

Mieszana kompozycja w urnie: rabatowe pionowo na środku + bluszczolistne zwisające z boków = efekt „thriller-filler-spiller”.

Północny balkon: obydwie odmiany będą kwitły słabo. Lepszy wybór: niecierpek, begonia, fuksja.

Historia i pochodzenie odmian

Skąd się wzięły.

Pelargonie na nasze balkony przybyły z Afryki Południowej. Oba typy mają tam swoje „dzikie” przodki.

Pelargonia rabatowa: jest hybrydą wielu gatunków. Hodowcy przez stulecia krzyżowali różne gatunki by uzyskać piękne, kwitnące rośliny.

Pelargonia bluszczolistna: pochodzi głównie od Pelargonium peltatum - gatunku który w Afryce rośnie właśnie w sposób pnący i zwisający.

Do Europy przywieziono pelargonie w XVII i XVIII wieku. Stały się szybko modne na balkonach całej Europy. Dziś są jednymi z najpopularniejszych kwiatów balkonowych na świecie.

Odmiany rabatowe - różnorodność kwiatów

Od klasycznych do nowoczesnych.

Rabatowe pelargonie mają ogromną różnorodność odmian.

Pełne odmiany: z gęstymi „pompom” kwiatami. Klasyczne i efektowne.

Półpełne odmiany: między pełne i pojedyncze. Często bardziej eleganckie.

Jednobarwne: jednolity kolor całego kwiatu. Czytelne i wyraziste.

Bicolory: kwiaty z dwoma kolorami lub z białym centrum. Ozdobne.

Czarne oko (Black-eyed): ciemny środek kwiatu kontrastuje z jasną krawędzią płatka. Modna odmiana.

Fancy-leaf: ozdobne liście z barwnymi wzorkami lub żółte brzegi liści. Dekoracyjne też bez kwiatów.

Miniaturowe: mała wersja rabatowych - do 20 cm wysokości. Do małych doniczek lub okiennych.

Odmiany bluszczolistne - co kupić

Wybór w centrum ogrodniczym.

Bluszczolistne też mają wiele odmian ale mniej niż rabatowe.

Odmiany standardowe: pełne, bujnie kwitnące. Dostępne w wielu kolorach.

Odmiany balkonowe: specjalnie hodowane do skrzynek balkonowych. Bujniejsze kwitnienie, kompaktowszy wzrost.

Odmiany do koszy: długie, zwisające pędy do 80-100 cm. Idealne do wiszących koszy.

Mini-kaskadowe: krótsze pędy (30-50 cm). Pasują do mniejszych pojemników lub jako uzupełnienie.

Rosea-odmiany: kwiaty z różowym środkiem i jasną krawędzią - efektowne.

Pielęgnacja po letnim kwitnieniu - refresh

Co robić w połowie sezonu.

Po kilku miesiącach kwitnienia (lipiec-sierpień) pelargonie często mogą potrzebować „refresh”.

Kiedy odświeżać: kwiaty stały się mniejsze lub rzadsze. Roślina wyciągnęła się. Kwitnienie osłabło.

Lekkie przycięcie letnie (o 1/3): przerwa w kwitnieniu na 2-3 tygodnie, potem nowa fala. Dla obu odmian - rabatowych i bluszczolistnych.

Zmiana nawozu: jeśli nawoziles nawozem ogólnym - przejdź na nawóz z wyższym P i K (kwitnienie).

Przelew gleby: jeśli na powierzchni gleby pojawiły się białe osady (soli mineralnych) - podlej kilka razy obficie z rzędu by wypłukać sól.

Czego NIE robić

Błędy przy wyborze i pielęgnacji odmian.

Nie sadzić bluszczolistnych w niskich, płytkich skrzynkach gdzie nie mogą zwisać - tracą swój efekt i mają za mało miejsca dla korzeni.

Nie sadzić rabatowych tylko w półcieniu i potem się dziwić dlaczego nie kwitną tak bujnie.

Nie nawozić nawozem z dużym azotem (N) - piękne liście, mało kwiatów. Dla obu odmian.

Nie zostawiać żadnej z odmian na balkonie przy przymrozku.

Nie zapominać o deadheadingu (usuwaniu przekwitłych kwiatostanów) - obydwie odmiany potrzebują regularnego deadheadingu dla ciągłego kwitnienia.

Powiązane artykuły

Najczęstsze pytania

Jaka różnica jest między pelargonią rabatową a bluszczolistną?

Rabatowa rośnie pionowo jako zwarty krzew (30-50 cm). Bluszczolistna tworzy długie, zwisające pędy (60-100 cm). Liście rabatowej są aksamitne i matowe, bluszczolistnej - gładkie i błyszczące. Bluszczolistna lepiej nadaje się do koszy wiszących.

Która pelargonia jest lepsza na balkon?

Zależy od miejsca. Na pełne słońce z rabatami - rabatowa. Do koszy wiszących lub z mniejszym oświetleniem - bluszczolistna. Dla początkujących - rabatowe są bardziej tolerancyjne na błędy w pielęgnacji.

Czy pelargonie bluszczolistne można sadzić razem z rabatowymi?

Tak - dobrze wyglądają razem. Rabatowe jako „pionowe” centrum kompozycji, bluszczolistne jako „zwisające” boki. W jednej skrzynce ta kombinacja wymaga nieco więcej miejsca.

Dlaczego pelargonia bluszczolistna ma mniej kwiatów niż rabatowa?

Możliwe przyczyny: za mało słońca (choć toleruje mniej niż rabatowa, nadal potrzebuje min. 3-4 godzin), za dużo azotu w nawozie, przelanie. Bluszczolistne kwitną naturalnie nieco skromniej od rabatowych.

Jak długo kwitną pelargonie rabatowe i bluszczolistne?

Obydwie od maja do października (do pierwszych przymrozków). Przy regularnym deadheadingu i nawożeniu - praktycznie bez przerwy przez cały sezon.

Która pelargonia przeżyje północny balkon?

Żadna z nich nie będzie bujnie kwitła na północnym balkonie. Bluszczolistna jest nieco bardziej tolerancyjna na mniejsze oświetlenie ale i ona potrzebuje min. 3 godzin światła. Na północny balkon lepiej wybrać niecierpek, fuksję lub begonię.

Jak rozmnażać pelargonie rabatowe i bluszczolistne z sadzonek?

Obie odmiany rozmnażasz tak samo: tnij sadzonki 8-10 cm z niedrewniałych pędów (bez kwiatów), zostaw 2-3 liście na wierzchołku. Wstaw do wody lub wilgotnego wermikutu. W temperaturze 18-22 stopni C korzenie pojawiają się po 2-4 tygodniach. Sadzonki sierpień-wrzesień dadzą gotowe rośliny na następny sezon - możesz zimować jako małe roślinki zamiast dużej matecznej. To tańsza i lepsza metoda niż kupowanie nowych roślin co rok.